• Το βότανο για τη θεραπεία πολλών παθήσεων. Ένα άριστο-με καλλυντικές και επουλωτικές ιδιότητες-βότανο.
• Η καλέντουλα είναι ένα από τα ποιο γνωστά και πολλαπλώς χρησιμοποιημένα βότανα στη δυτική βοτανοθεραπεία.
• Ερευνάται σήμερα για τις αντικαρκινικές της ιδιότητες.
• Η καλέντουλα είναι για τις πληγές ότι είναι η άρνικα για τους μώλωπες. Και τα δύο φυτά θεωρούνται αποτελεσματικά ειδικά για τραυματισμούς.
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
Είναι φυτό μονοετές ή διετές, ύψους 20-60 εκ. και με διακλαδισμένους και τριχωτούς μίσχους. Είναι ανθοφόρο φυτό και τα άνθη της έχουν άφθονο πορτοκαλί ή κίτρινο χρώμα, απλά ή διπλά, με φύλλα μεγάλα, στενά στη βάση, φαρδύτερακαι στρογγυλεμένα στην κορυφή. Διαθέτει μεγάλη περίοδος ανθοφορίας , από τις αρχές του καλοκαιριού μέχρι το τέλος φθινοπώρου, το βότανο έχει πάρει το όνομά του από το λατινικό calendulae που σημαίνει «όλους τους μήνες». Η λατινική ονομασία της είναι Calendulaofficinalis και προέρχεται από τη λατινική λέξη «calens», η οποία σημαίνει «η πρώτη μέρα κάθε μήνα», καθώς οι Ρωμαίοι ισχυρίζονταν ότι τότε ανθίζει.
Η καλέντουλα είναι αυτοφυές φυτό της Νότιας Ευρώπης, ξαδερφάκι της μαργαρίτας. Έχει καλλιεργηθεί σαν φυτό κήπου για πολλά χρόνια σε όλη την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική. Στην Ελλάδα το συναντάμε σε πολλά μέρη, συνήθως με το όνομα νεκρολούλουδο. Ευδοκιμεί σε ηλιοφανείς θέσεις σε αγρούς και σε χωράφια που έχουν χαμηλό υψόμετρο.Η καλέντουλα αντέχει τις υψηλές θερμοκρασίες, αλλά είναι ευαίσθητη σε θερμοκρασίες κοντά στους 0°C. Για το λόγο αυτό, αν και θεωρείται πολυετές φυτό, η καλέντουλα συνήθως ζει για ένα χρόνο, καθώς δεν αντέχει την παγωνιά του χειμώνα.

ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ& ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ

Η καλέντουλα περιέχει ένα σύνολο ευεργετικών συστατικών, στα οποία οφείλονται οι πολλές της θεραπευτικές δράσεις. Σε αυτά περιλαμβάνονται οι σαπωνίνες, τα καροτενοειδή, οι στερόλες, τα φλαβονοειδή, τα αιθέρια έλαια. Περιέχει ρητίνες, στερόλες, φλαβονοειδή, καροτένια, τριτερπένια, πτητικό έλαιο και γλίσχραμα.
Τα άνθη της περιέχουν αιθέρια έλαια, σαπωνίνες, φλαβονοειδή, βιταμίνη C, ασβέστιο, καροτένια (πρόδρομα μόρια της βιταμίνης Α) και σημαντικές ποσότητες πυριτίου, ο συνδυασμός των οποίων την καθιστά την καλέντουλαιδανική για τη θεραπεία των πληγών και των δερματικών ερεθισμών, των εγκαυμάτων και εκζεμάτων. Τα αιθέρια έλαια αναστέλλουν τον πολλαπλασιασμό των βακτηριδίων και μυκήτων, οι δε σαπωνίνες ενεργούν αντιφλεγμονικά. Ο συνδυασμός του πυριτίου και της προστατευτικής βλέννας που περιέχει, καθιστά την καλέντουλα ένα από τα πιο σημαντικά βότανα για την αντιμετώπιση των δερματικών προβλημάτων για την ίαση των οποίων ο οργανισμός πρέπει να αναπλάσει νέους ιστούς. Το πυρίτιο ανήκει στα μέταλλα και βοηθά στην απορρόφηση του ασβεστίου από τον οργανισµό. Επίσης συντελεί στην υγεία του δέρµατος και συμμετέχει στην ανάπτυξη των µαλλιών, των νυχιών και των δοντιών.
Τα πέταλα και η γύρη της καλέντουλας περιέχουν τριτερπενοειδείς εστέρες και καροτενοειδή, και τα αντιοξειδωτικά φλαβοξανθίνη και χρυσοξανθίνη που είναι και η πηγή του κίτρινο πορτοκαλί χρώματος.
Τα φύλλα και τα κοτσάνια περιέχουν άλλα καροτενοειδή, λουτεΐνη ως επί το πλείστων (80%), ζεαξανθίνη (5%), και β-καροτένιο. Επιπλέον, οι πηκτίνες που περιέχονται στα φύλλα της την καθιστούν ενυδατικό παράγοντα, δίνοντας ελαστικότητα στο δέρμα και βοηθάει στην αντιμετώπιση των ραγάδων και των ρυτίδων.
ΙΣΤΟΡΙΑ
H καλέντουλα χρησιμοποιούνταν στον αρχαίο ελληνικό, ρωμαϊκό και ινδικό πολιτισμό ως θεραπευτικό βότανο, αλλά και ως συστατικό σε καλλυντικά, φαγητά και υφάσματα. Υπάρχουν αναφορές οι οποίες υποστηρίζουν πως κατά την αρχαιότητα οι Έλληνες και οι Πέρσες χρησιμοποιούσαν τα πέταλα του άνθους της σε κάποια από τα εδέσματα τους.
Επιπλέον, οι λαοί της Κεντρικής Ευρώπης συνήθιζαν να προσθέτουν άνθη καλέντουλας στις σούπες για να τις «αρωματίσουν».
Στην αρχαιότητα έφτιαχναν ένα ποτό, αναμιγνύοντας άνθη καλέντουλας μέσα σε κρασί, που το χρησιμοποιούσαν για τη θεραπεία της δυσπεψίας. Αργότερα, την εποχή του Μεσαίωνα η χρήση του φυτού ήταν διαδεδομένη όχι μόνο στους κήπους των μοναστηριών άλλα και στον λαό. Με αυτό αντιμετώπιζαν πονόδοντους, παθήσεις του στομάχου, της χολής και του συκωτιού, ενοχλήσεις της εμμηνόρροιας καθώς και ευλογιά. Επίσης, οι γυναίκες της εποχής χρησιμοποιούσαν τα άνθη της καλέντουλας για να βάφουν τα μαλλιά τους.
Η καλέντουλα χρησιμοποιήθηκε στην παραδοσιακή ιατρική, από τον 12ο κιόλας αιώνα, σαν αντισπασμωδικό, ιδιαιτέρως για το στομάχι, την δυσμηνόρροια, σαν τονωτικό του ήπατος, αλλά και ως εφιδρωτικό, αντιεμετικό, αντισκορβουτικό κ.α.
Θεωρήθηκε φυτό με μαγικές δυνάμεις, που επιτρέπει στους ανθρώπους να δουν τις νεράιδες και τις γυναίκες να επιλέξουν τον κατάλληλο σύντροφο.

ΛΑΔΙ ΚΑΛΕΝΤΟΥΛΑΣ

Στην σύγχρονη βοτανοθεραπεία, από τα άνθη ή τα πέταλα του φυτού, παρασκευάζονται: αλοιφή, έλαιο, βάμμα καθώς και αφέψημα. Εξαιρετικά χρήσιμο αποτελεί το έλαιο της καλέντουλας το οποίο είναι πλούσιο σε φλαβονοειδή και καροτενοειδή, ουσίες με ευεργετικές για το δέρμα ιδιότητες. Λόγω των φλαβονοειδών και σαπωνίνων που περιέχει, θεωρείται ότι έχει στυπτική, αντιφλεγμονώδη, τονωτική και δροσιστική δράση
Aποτελεί εξαιρετική βάση για κρέμες, φυτικές λοσιόν και άλλα καλλυντικά και θεραπευτικά προϊόντα για την περιποίηση και προστασία του δέρματος και τη φροντίδα των μαλλιών, καθώς και για τα σαπούνια. Επιπλέον μπορεί να εφαρμοστεί απευθείας στο δέρμα και θεωρείται ιδανικό λάδι για μασάζ αρωματοθεραπείας, καθώς αποτελεί άριστο φορέα που επιδέχεται την προσθήκη επιπλέον αιθέριων ελαίων.Το λάδι αυτό είναι ιδανικό για όλους τους τύπους δέρματος, καθώς και για ξηρές ή ευαίσθητες επιδερμίδες.
Η λάδι της καλέντουλας δρα ως αντιφλεγμονώδες, αντισηπτικό, στυπτικό, επουλωτικό, αντιμυκητιακό, εμμηναγωγό:
-Χρησιμοποιείται σε κάθε εξωτερική αιμορραγία, τραύμα, μωλωπισμό ή διάστρεμμα.
-Είναι ιδανική ως πρώτη βοήθεια σε ελαφρά εγκαύματα.
-Συνιστάται στην περιποίηση της ακμής, των εκζεμάτων και των κρεατοελιών.
-Συμβάλει στην αντιμετώπιση του έρπη, της ψωρίασης και της επεφυκίτιδας.
-Έχει έντονη αντισηπτική δράση σε περιπτώσεις ακμής με έξαψη που δεν προέρχονται από ορμονικά προβλήματα και σε μολυσματικές πληγές.
-Είναι αποτελεσματική στους έντονους πόνους και τις κράμπες της περιόδου.
-Το λάδι της καλέντουλας μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν βρεφικό λάδι καθώς επίσης βοηθά στα μωρουδικά εξανθήματα που προκαλούνται από τη χρήση της πάνας.
-Διαθέτει ευεργετικές ιδιότητες επούλωσης και ανάπλασης και χρησιμοποιείται σε ευαίσθητα και ξηρά δέρματα.
-Καταπραΰνει ήπιους δερματικούς ερεθισμούς, που προκαλούνται από τις απότομες εναλλαγές της θερμοκρασίας, το ξύρισμα, την αποτρίχωση και την ηλιοθεραπεία.
-Καταπραΰνει το δέρμα από τα τσιμπήματα της σφήκας και της μέλισσας.
-Σε περιπτώσεις φλεβίτιδας και κιρσωδών έλκων, το λάδι καλέντουλαςφέρνει μεγάλη ανακούφιση.
-Πολύ καλό για την καταπολέμηση των φλεγμονών στις χιονίστρες, στις ρευματικές αρθρώσεις και για την τόνωση των ιστών του δέρματος.

ΑΛΛΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ

Ευεργετική σε στοματικές πλύσεις για άφθες, επιχείλιο έρπητα και στην αντιμετώπιση της ουλίτιδας, χάρη στην αντισυπτική της δράση.
Αν και δεν αποτελεί την πιο συνηθισμένη χρήση της, καθώς υπάρχουν βότανα που ενδείκνυνται περισσότερο, εντούτοις επικουρικά μπορεί να ληφθεί με τη μορφή τσαγιού για τόνωση, αλλά και σε περιπτώσεις γαστρίτιδας, φλεγμονής του οισοφάγου, ακόμη και για τον πόνο της περιόδου.
Όταν λαμβάνονται εσωτερικά ως τσάι, μπορούν να αντιμετωπίσουν έλκη του στομάχου φλογώσεις – φλεγμονές.
Έχει απαλυντικές και καταπραϋντικές ιδιότητες και γι’ αυτό χρησιμοποιείται σε επιθέματα (καλεντούλα, δεντρολίβανο, γαϊδουράγκαθο, νερό ) για να γίνει πιο όμορφο το δέρμα.
Η καλέντουλα ενισχύει επιπλέον το ανοσοποιητικό σύστημα, ενεργεί αντισπασμωδικά και ευνοεί την έκκριση χολής.
Χρησιμοποιείται για την θεραπεία γαστρικών και δωδεκαδακτυλικών ελκών.
Σαν χολαγωγό βοηθά σε προβλήματα της χοληδόχου κύστης και σε ασαφή πεπτικά προβλήματα που χαρακτηρίζουμε ως δυσπεψία.

ΜΕΛΕΤΕΣ

Ενδείκνυται σε περιπτώσεις τραυματισμών των μυών και των τενόντων και όπου υπάρχει έντονη φλεγμονή. Στο Παρίσι το 1849, χρησιμοποιήθηκε από γιατρούς σε πολλά θύματα που είχαν θραύσματα στα οστά από τραύματα σφαιρών, των οποίων τα άκρα υπό άλλες συνθήκες θα είχαν ακρωτηριαστεί, σώθηκαν με την εφαρμογή και αποτελεσματικότητα της καλέντουλας.
Κατά τη διάρκεια του Αμερικάνικου Εμφυλίου οι γιατροί – όταν υπήρχε έλλειψη φαρμάκων – φρόντιζαν με Καλέντουλα τις ανοιχτές πληγές, καθώς ήδη γνώριζαν τις αντισηπτικές ιδιότητες του φυτού.
Φαρμακολογικές μελέτες του φυτού, έχουν δείξει ότι τα εκχυλίσματα Καλέντουλας μπορεί να έχουν αντι-ιικές, αντι-γονοτοξικές και αντι-φλεγμονώδεις ιδιότητες in vitro. Σε μία in vitro χημική δοκιμή, το μεθανολικό εκχύλισμα της C. officinalis, εμφάνισε αντιβακτηριακή δραστηριότητα και τα εκχυλίσματα μεθανόλης και αιθανόλης έδειξαν αντιμυκητιακή δράση. Μαζί με τις ιππουρίδες (Ίππουρις η αρουραία (Equisetumarvense)), η καλέντουλα της γλάστρας, είναι από τα λίγα φυτά που θεωρείται στυπτικό, παρά το ότι δεν είναι πλούσιο σε τανίνες.