• Η Αχιλλέα η χιλιόφυλλος, είναι ένα βότανο γνωστό για τις θεραπευτικές του ιδιότητες από την αρχαιότητα, καθώς ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη και την χρησιμοποιούσαν για να σταματήσουν την έντονη αιμορραγία από πληγές καθώς έχει αιμοστατικές ιδιότητες.
• Η βιομηχανία παραγωγής καλλυντικών επωφελείται από τις ιδιότητες αυτού του φυτού, προσθέτοντας το σε πολλά καλλυντικά όπως αντιπυτιριδικά σαμπουάν, ενυδατικές κρέμες προσώπου, λοσιόν σώματος κλπ.
• Θεωρείται το βότανο που η μητέρα φύση έχει χαρίσει στις γυναίκες, καθώς αντιμετωπίζει την άτακτη έμμηνο ρύση, βαριάς μορφής εμμηνόρροια, προβλήματα εμμηνόπαυσης, φλεγμονές ωοθηκών, πρόπτωση της μήτρας και ινομιώματα.
• Βάλσαμο για τις παθήσεις του δέρματος!
• Το λάδι Αχιλλέας είναι ένα από τα καλύτερα επουλωτικά έλαια και το ιδανικότερο μαζί με την καλέντουλα, το βαλσαμόχορτο και το άγριο τριαντάφυλλο για την αναγέννηση των ιστών του δέρματος.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Η Αχιλλέα είναι επίσης γνωστή και ως χιλιόφυλη ή αγριαψιθιά (Achillea millefolium) Το επίσημο όνομα της το έλαβε από τον ήρωα της ελληνικής μυθολογίας τον Αχιλλέα, ο οποίος επάλειψε τις πληγές του με αυτό το φυτό.
Είναι ένας πολυετές αειθαλής θάμνος που κάθε χρόνο ανθίζει και έχει ύψος 20-80 εκατοστά, έχει έρπον διακλαδισμένο ρίζωμα, με ρόδακα φύλλα στη βάση και απλά ανθοφόρα στελέχη. Από τα στελέχη της Αχιλλέας προβάλουν αναρριχητικά κλαδάκια, λευκής χροιάς, χωρίς φύλλα που καταλήγουν σε διακλαδώσεις και σχηματίζουν νέα στελέχη. Τα φύλλα έχουν πράσινο-μπλε χρώμα και μοιάζουν με χτένες δηλαδή δίπτερα και κάπως τριχωτά. Η κεφαλή αποτελείται από επίπεδα σκιάδια, τα άνθη είναι ακτινωτά σαν ομπρέλες συνήθως άσπρα έως τριανταφυλλί και έχουν το σχήμα μικρής μαργαρίτας διαμέτρου 1 εκατοστού. Σε ορεινές περιοχές τα άνθη είναι ροζ. Το φυτό είναι πολύ αρωματικό, ειδικά τα φυλλαράκια του. Η ανθοφορία της αχιλλέας είναι από τον Μάιο έως τον Οκτώβρη.
Η Αχιλλέα βρίσκεται στις άκρες των δρόμων, σε ακαλλιέργητες περιοχές και βοσκότοπους μέχρι το υψόμετρο των 3.500 μέτρων. Είναι φυτό που ευδοκιμεί στο βόρειο ημισφαίριο της Γης και κυρίως στην Ευρώπη, την Ασία και τη Βόρεια Αμερική, ,ενώ στην Ελλάδα συναντάται κυρίως αυτοφυής σε δάση και βοσκοτόπια. Είναι ένα ανθεκτικό φυτό που μπορεί να επιβιώσει τους χειμερινούς μήνες.
Στην Ελλάδα υπάρχουν 24 ποικιλίες της Αχιλλέας, από τις οποίες οι πιο γνωστές είναι:
1. Η Achillea ageratifolia ή Αγριαψιθιά είναι ενδημικό φυτό των Βαλκανίων και βρίσκεται και στον Όλυμπο στα χαμηλά υψόμετρα μέχρι τα 2600 m. Είναι κοινό σε γυμνούς επιφανειακούς ασβεστόλιθους και ράχες από 700 μέχρι 1500 m περίπου.
2. Η Achillea ambrosiaca είναι ένα ενδημικό φυτό του Ολύμπου και αρκετά συχνό στην περιοχή των κορυφών και περιστασιακά μέχρι τα 1800 m περίπου μέσα σε χαράδρες.
3. Η Achillea grandifolia είναι ενδημικό φυτό των νότιων και κεντρικών τμημάτων της Βαλκανικής Χερσονήσου. Είναι ένα όρθιο, πολυετές φυτό και συγκεκριμένα αυτή η ποικιλία είναι η ψηλότερη και με τα μεγαλύτερα φύλλα από τα άλλα είδη Αχιλλέας. Βρίσκεται σε σκιερές χαράδρες μεταξύ 700 και 1900 m.
4. Η Achillea crithmifolia είναι ιθαγενές φυτό των Βαλκανίων. Είναι πολυετές είδος που βρίσκεται σε ξέφωτα πευκοδάσους, σε ξηρά λιβάδια, κατά μήκος οδών από τα χαμηλά υψόμετρα μέχρι τα 2300 m.
5. Η Achillea holosericea είναι ενδημικό στα κεντρικά και νότια τμήματα της Βαλκανικής Χερσονήσου. Είναι ένα πολυετές φυτό, ευρέως διαδομένο μεταξύ 700 και 2300 m περίπου.

Είναι ένα όμορφο λουλούδι στο κήπο μας. Ελκυστικό για τις μέλισσες και τα ωφέλημα έντομα για το νέκταρ τους. Απωθεί τα σκαθάρια τα μυρμήγκια και τις μύγες. Το φυτό καίγεται για να διώχνει τα κουνούπια.

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ & ΣΥΛΛΟΓΗ

Η καλλιέργεια της είναι εύκολη, γιατί αναπτύσσεται και σε φτωχά εδάφη, χωρίς ανάγκη ιδιαίτερης φροντίδας. Μπορεί να αναπτυχθεί τόσο στον ήλιο όσο και στη σκιά, ενώ αντέχει στην ξηρασία αλλά και σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες. Απειλείται κυρίως από τους μύκητες σε ζεστές και στεγνές συνθήκες.
Όταν η Αχιλλέα είναι ανθισμένη, τότε βρίσκεται στο άριστο δυνατό όριο των συστατικών της, γι’ αυτό και τότε είναι η κατάλληλη εποχή, δηλαδή καλοκαίρι, για να την μαζέψουμε. Επίσης, παίζει ρόλο και η ώρα που θα την μαζέψουμε γιατί το πρωί έχει το περισσότερο αιθέριο έλαιο από ότι τις υπόλοιπες ώρες. Την αποξηραίνουμε σε σκιερό μέρος καλά αεριζόμενο και σε θερμοκρασία κάτω από 40 βαθμούς. Έτσι κατά την αποξήρανση διατηρούμε το φυσικό χρώμα και τη χημική σύνθεση του φυτού. Για να καταλάβουμε αν η αποξήρανση έχει ολοκληρωθεί, μπορούμε να δούμε αν τα φύλλα θρυμματίζονται και οι βλαστοί σπάνε και δεν λυγίζουν. Το βότανο αποθηκεύεται σε γυάλινο αεροστεγώς κλεισμένο βάζο σε σκοτεινό χωρίς υγρασία μέρος. Πάνω στο βάζο γράφουμε το όνομα του φυτού και την ημερομηνία συλλογής. Η διάρκεια ζωής είναι πέντε χρόνια αν μείνει καλά κλεισμένο.

ΜΥΘΟΙ & ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Άλλες ονομασίες: Πέλινο, Πισιδιά, Σεμεσάντο, Μιλφέϊγ, Συμηλούδι και Λάζαρος, γιατί με τα λουλούδια της στολίζονται τα παιδιά που ψάλλουν για το Λάζαρο στα χωριά το Μεγάλο Σάββατο.
Στους κλασικούς χρόνους ήταν γνωστό ως herba militaris. Για πολλά χρόνια το χρησιμοποιούσαν σαν δυναμωτικό και πικρό τονωτικό και όλα τα είδη των πικρών αλκοολούχων ποτών (bitters) παρασκευαζόταν από αυτό.
Η Αχιλλέα η χιλιόφυλλος είναι ένα βότανο γνωστό για τις θεραπευτικές του ιδιότητες από την αρχαιότητα, καθώς ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη και τη χρησιμοποιούσαν για να σταματήσουν την έντονη αιμορραγία από πληγές καθώς έχει αιμοστατικές ιδιότητες.Η ονομασία και η φήμη της έχουν προέλθει από αυτή την ιδιότητα. Σύμφωνα με τη Μυθολογία το βότανο δόθηκε στον Αχιλλέα από τον Κένταυρο Χείρων, από τον οποίο ο Αχιλλέας διδάχτηκε σχετικά με τις φαρμακευτικές ιδιότητές του. Ο θρύλος λέει πως η Αχιλλέα φυτρώνει από την σκουριά που έπεσε στο χώμα από το δόρυ του Αχιλλέα για να θεραπεύει πολλούς συντρόφους του στον Τρωικό πόλεμο. Ένας μύθος λέει ότι, όταν ο Αχιλλέας πληγώθηκε στη φτέρνα από το δηλητηριασμένο βέλος του Πάρη, η θεά Αφροδίτη κλαίγοντας τον συμβούλεψε να πάρει την Αχιλλέα που είναι το καλύτερο βότανο για πληγές. Από αυτόν τον μύθο η Αχιλλέα έχει πάρει το όνομά της καθώς και άλλες ονομασίες όπως το «Δάκρυ της Αφροδίτης», το «χαμόγελο της Αφροδίτης».
Φυτό με μαντικές ιδιότητες, χρησιμοποιούταν στην Σκωτία ως φυλακτό. Της έχουν αποδοθεί πολλές ισχυρές και μαγικές δυνάμεις και την αφιερώνουν στον άγιο Ιωάννη τον βαπτιστή. Πολλοί λαοί κρεμούσαν την Αχιλλέα στις εξώπορτες των σπιτιών τους και στις εκκλησίες την παραμονή της γιορτής του Ιωάννη του βαπτιστή. Μετά την δύση του ήλιου έκαιγαν την Αχιλλέα σε λατρευτικές πυρές τις φωτιές του Άι Γιάννη.
Οι Δρυίδες έδωσαν στην Αχιλλέα πολλές ιερές δυνάμεις και την χρησιμοποιούσαν για να προβλέψουν τον καιρό.
Οι αρχαίοι Κινέζοι πρόλεγαν το μέλλον σε μια τελετή που περιγράφεται στο Ι Τσιγκ – το βιβλίο των χρησμών, γνωστό ως Χρησμός με βλαστό Αχιλλέας.
Τη χρησιμοποιούσαν οι μάγισσες στα μαγικά φίλτρα που έφτιαχναν και έπαιρνε την ονομασία «παιχνίδι του διαβόλου», όπου φαίνεται πως η Αχιλλέα σχετίζεται με κακά πνεύματα.
Λαϊκές παραδόσεις λένε πως αν κρεμάσουμε ένα κλαδάκι Αχιλλέας πάνω από την κούνια του μωρού μας μπορεί να κρατήσει τα κακά πνεύματα μακριά. Επίσης, αν κρατήσουμε μια Αχιλλέα πάνω στα βλέφαρά μας μπορούμε να δούμε ποιος κυριαρχεί στις σκέψεις μας.
Μια λαϊκή αντιπυρετική θεραπεία λέει να κόψουμε ένα φύλλο Αχιλλέας με το αριστερό χέρι λέγοντας ταυτόχρονα το όνομα του άρρωστου και όταν φάμε το φύλλο, ο πυρετός θα πέσει. Γι αυτό το λόγο η Αχίλλεα πήρε το όνομα <<θερμό βότανο>>.
Τα παλιά χρόνια ο κόσμος σεβόταν τις θεραπευτικές ιδιότητες της Αχιλλέας γι’ αυτό και την αποκαλούσε «το ιώδιο των αγρών».
Το Μεσαίωνα έτριβαν λίγο από τα φύλλα της Αχιλλέας για να σταματήσουν την ρινορραγία, αλλά και για να σταματήσουν ημικρανίες από την υπέρταση, προκαλούσαν ρινορραγία γαργαλώντας τις εσωτερικές μεμβράνες της μύτης με ένα φύλλο. Έτσι η Αχιλλέα ονομάστηκε nosebleed – μάτωμα μύτης.
Η Αχιλλέα έχει άμεση σχέση με τον έρωτα γι’ αυτό στους γάμους αποτελούσε παράδοση να τρώνε Αχιλλέα και να την τοποθετούν στην ανθοδέσμη της νύφης. Πίστευαν πως η Αχιλλέα εξασφάλιζε ότι ο έρωτας των νεόνυμφων θα κρατούσε τουλάχιστον επτά χρόνια. Γι’ αυτό ακόμη μια ονομασία του φυτό είναι «επταετής έρωτας». Τη χρησιμοποιούσαν και στην μαντική για να προβλέψουν τον μελλοντικό εραστή. Αν κάποια κοπέλα μάζευε Αχιλλέα ένα βράδυ με πανσέληνο από τάφο νεαρού άντρα και το έβαζε κάτω από μαξιλάρι της, θα ονειρευόταν τον μελλοντικό αγαπημένο της. Οι κοπέλες εκείνης της εποχής για να ελέγξουν τα αισθήματα του αγαπημένου τους γαργαλούσαν εσωτερικά την μύτη του μ’ ένα φύλλο Αχιλλέας λέγοντας ταυτόχρονα «χιλιόφυλλο, χιλιόφυλλο κάνε με να φυσήξω δυνατά, αν η μύτη του ματώσει τώρα, ο καλός μου με αγαπά».
Οι Αγγλοσάξονες ονόμασαν την Αχιλλέα «επισκευαστή σωμάτων» και οι Ινδιάνοι της Αμερικής εκτιμούσαν την ικανότητα να γιατρεύει πληγές και τραύματα. Τη χρησιμοποιούσαν από πολύ παλιά σαν αιμοστατικό για να σώσουν τραυματίες στα πεδία μάχης και για να ρίξουν τον πυρετό τους.
Στη Γερμανία τον 16ο αιώνα έριχναν στα βαρέλια του κρασιού σπόρους Αχιλλέας για να διατηρούνται καλύτερα τα κρασιά. Στις βόρειες χώρες χρησιμοποιούσαν την Αχιλλέα αντί του λυκίσκου για τη μπύρα.
Στην Ιρλανδία το 19ο αιώνα πίστευαν πως η Αχιλλέα έφερνε καλοτυχία επειδή ήταν το πρώτο φυτό που έκοψε ο Ιησούς όταν ήταν παιδί. Σύμφωνα με λαϊκή πεποίθηση, όποιος έβλεπε όνειρο να μαζεύει Αχιλλέα για να θεραπεύσει κάποιον, σύντομα θα μάθαινε ευχάριστα νέα. Επίσης πίστευαν πως η Αχιλλέα γιάτρευε πληγωμένες και ραγισμένες από έρωτα καρδιές.
Είναι το λουλούδι των γενεθλίων για όσους γεννήθηκαν 16 Ιανουαρίου και σύμφωνα με τον Νίκολας Κάλπεπερ βρίσκεται υπό την επίδραση της Αφροδίτης.

ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Η Αχιλλέα είναι σήμερα αναγνωρισμένο θεραπευτικό φυτό. Περιέχει βασικές ουσίες που βοηθούν την παραγωγή χολής και έχουν αντιβακτηριδιακή και μυοχαλαρωτική δράση. Ακόμα οι ουσίες που περιέχει βοηθάνε στην προστασία της επιδερμίδας και των βλεννογόνων.
Έχουν απομονωθεί από την Αχιλλέα γύρω στις 40 χημικές ουσίες. Και σύμφωνα μ’ αυτά τα χημικά συστατικά μπορούμε να καταλάβουμε τις θεραπευτικές ιδιότητες της Αχιλλέας.

Περιέχει 1,4 % αιθέριο έλαιο, το οποίο έχει μπλε χρώμα και περιέχει την αζουλίνη έως 51% η οποία έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Περιέχει ακόμα βορνεόλη, τερπινεόλη, λιναλοόλη, σαβινένιο, χαμαζουλένιο που είναι αντιφλεγμονώδη και αντιαλλεργικό, καμφορά, σινεόλη, ισοαρτεμισία κετόνη και ίχνη θουξόνης. Επίσης η Αχιλλέα περιέχει σεσκιτερπενικές λακτόνες, οι οποίες είναι η μιλλεφολίδη και η ακέτυλο βαλχανολίδη οι οποίες είναι πικρές και τονωτικές ουσίες, φλαβονοειδή τα οποία είναι υπεύθυνα για την αντισπασμωδική δράση της Αχιλλέας, πολυακετυλένια, τριτερπένια, φυτικές χρωστικές, οι οποίες διευρύνουν τις περιφερειακές αρτηρίες και συντελούν στη διάλυση θρόμβων. Ακόμα περιέχει ταννίνες, που έχουν επουλωτικές ιδιότητες, κουμαρίνες, σαπωνίνες, στερόλες, ένα όξινο γλυκοαλκαλοειδές την αχιλεΐνη, η οποία δίνει την χαρακτηριστικά πικρή γεύση στην Αχιλλέα, μειώνει την υπέρταση και σταματάει τις αιμορραγίες και είναι αντιοξειδωτική ουσία, κυανιδίνη, η οποία επηρεάζει τα νεύρα των εσωτερικών οργάνων και επιβραδύνοντας τον καρδιακό παλμό. Επίσης περιέχει αμινοξέα, οξέα όπως σαλικυλικό οξύ, σάκχαρα όπως γλυκόζη, σουκρόζη, μανιτόλη, βιταμίνη C και Κ, κινεόλι, προαζουλένη, στυπτικές ουσίες, ρητινώδης ουσία και άλατα.

ΒΟΤΑΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΑΧΙΛΛΕΑ

Στη σύγχρονη βοτανοθεραπεία η Αχιλλέα χρησιμοποιείται σε τέσσερις διαφορετικές περιπτώσεις:

1) Η πρώτη περίπτωση αφορά την αντιμετώπιση της γρίπης, των κρυολογημάτων και του πυρετού. Η Αχιλλέα θεωρείται ισχυρά εφιδρωτική με αποτέλεσμα ένα ζεστό ρόφημα να προκαλεί θεραπευτικό ιδρώτα που αποτοξινώνει το σώμα.

2) Οι φυτικές χρωστικές και τα αλκαλοειδή (αχιλλίνη) που περιέχει η Αχιλλέα έχουν την ιδιότητα να “ρίχνουν” την πίεση και για το λόγο αυτό, το βότανο προτείνεται σε περιπτώσεις υπέρτασης.

3) Οι κουμαρίνες και το σαλικυλικό οξύ (συστατικό της ασπιρίνης) που περιέχει η Αχιλλέα εμποδίζουν την δημιουργία θρόμβων στο αίμα και προάγουν την γενικότερη καλή κυκλοφορία μέσω της διεύρυνσης των περιφερειακών αρτηριών. Συστήνεται ιδιαίτερα σε ηλικιωμένα άτομα.

4) Η χρήση της Αχιλλέας (εσωτερικά) θεωρείται ότι βοηθάει στην καταπολέμηση αιμορραγιών των αιμορροΐδων, της μηννοραγίας και γενικότερα όλων των εσωτερικών αιμορραγιών. Οι αντισηπτικές ιδιότητες του βοτάνου (λόγω περιεκτικότητας σε αζουλίνη και απιγενίνη) είναι επίσης σημαντικές στις περιπτώσεις των αιμορραγιών.

ΛΑΔΙ ΑΧΙΛΛΕΑΣ

Το φυτικό λάδι της αχιλλέας ή αχιλλείας, Achillea Millefolium – Common Yarrow, προέρχεται από εκχύλιση των ανθών του φυτού. Είναι πλούσιο σε αιθέρια έλαια, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία.
-Τονώνει την κυκλοφορία του αίματος και ανακουφίζει από ανωμαλίες, γι’ αυτό χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις κιρσών, φλεβίτιδας και αιμορροΐδων.
-Η Αχιλλέα είναι στυπτική, αιμοστατική δηλαδή σταματάει τις εξωτερικές αιμορραγίες και είναι επουλωτικό για πληγές, κοψίματα και εγκαύματα
-Είναι ευεργετικό τόσο στο λιπαρό όσο και στο ξερό δέρμα, το οποίο το καθαρίζει σε βάθος. Είναι ισχυρό ενυδατικό πολύ πλούσιο σε ταννίνες και φλαβονίνες.
-Θεωρείται αντιγηραντικό, επειδή είναι αντιφλεγμονώδες – αυτό είναι ένας σημαντικός παράγοντας στην καταπολέμηση της γήρανσης.
– Ενισχύει και δυναμώνει τα μαλλιά. Είναι τονωτικό και μαλακτικό για το δέρμα της κεφαλής, με διεγερτική δράση στην τριχοφυΐα και πιθανώς να αντιμετωπίζει την τριχόπτωση και την φαλάκρα.
-Συμβάλλει στην αντιμετώπιση πολλών δερματικών παθήσεων όπως, ακμή, έκζεμα, ψωρίαση, έρπη, φλεγμονές δέρματος, καλόγηρους, αλλεργίες, φαγούρα, λειχήνες.
-Έχει έντονη αναπλαστική δράση. Προάγει την λείανση των ουλών και βοηθά στην αντιμετώπιση των ραγάδων κατά την εγκυμοσύνη και μέχρι έξι μήνες μετά, γι αυτό και συστήνεται συχνά σε εγκύους.
-Είναι επίσης κατάλληλο για την αντιμετώπιση και πρόληψη των μελανών κηλίδων και πανάδων στα χέρια και το πρόσωπο.
-Δρα εξαιρετικά στους μυς της μήτρας. Θωρείται το βότανο που η μητέρα φύση έχει χαρίσει στις γυναίκες, αφού καλμάρει πολλές γυναικολογικές ανωμαλίες όπως δυσμηνόρροια δηλαδή έντονοι πόνοι περιόδου, αμηνόρροια, διαταραχές στην εμμηνόπαυση και σπασμούς μήτρας – σύμφωνα με τον γιατρό Jean Valnet. Είναι ρυθμιστικό της περιόδου και μειώνει την έντονη αιμορραγία της περιόδου.
-Συστήνεται για τσιμπήματα εντόμων.